چگونگی رسیدگی به جرم توهین


منبع: روزنامه حمایت
منتشر شده در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۹۲

یکی از جرایم در حقوق موضوعه ایران است. در جرم باید ابتدا دید كه منظور از این رفتار مجرمانه چیست. همچنین باید خاطر نشان ساخت كه رفتار ‌آمیز می‌تواند به صورت شفاهی یا كتبی یا عملی بروز پیدا كند بنابراین بعد از فهم معنای رفتار ‌آمیز، شایسته است انواع رفتارهای از این دست بیان شود.

توهین عبارت است از رفتاری اعم از گفته یا نوشته یا هر فعلی كه با توجه شخصیت مخاطب آن، توهین باعث سلب و هتك حیثیت و حرمت شخص به طور معمول شود، اعم از اینكه توهین گفته شده منتسب به مخاطب باشد یا خیر.

به عبارت دیگر توهین اعم از این است كه الفاظ آن جزو صفات واقعی شخص باشد یا خیر. مصداق بارز توهین، فحاشی به شخص به طور لفظی است با این حال ممكن است شخصی به طور كتبی به دیگری الفاظی ركیك را نسبت داده باشد كه البته این امر به اثبات جرم توهین بیش از پیش كمك خواهد كرد. همان‌طور كه در ابتدا گفته شد، رفتار توهین‌آمیز حتی ممكن است به شكل یك فعل باشد. مثلا شخصی با ادا درآوردن و نشان دادن رفتارهایی از خود، عملا به شخص دیگری توهین كند. نكته دیگر این‌ است كه اصولا جرایم به دو دسته جرایم مقید و مطلق قابل تقسیم هستند. جرم مطلق عبارت از جرایمی هستند كه نیازی به نتیجه مجرمانه ندارند و  توهین مصداقی از این دست جرایم است  یعنی صرف اظهار الفاظ یا اعمال توهین‌آمیز منجر به وقوع چنین جرمی خواهد شد، اعم از اینكه واقعا حیثیت مخاطب لكه‌دار شده یا نشده باشد.

در مقابل بسیاری از جرایم محقق نمی‌شود، مگر اینكه قانونا نتیجه‌ای از آن جرم حاصل شده باشد؛ به عنوان مثال جرم قتل نمونه بارز جرایم مقید است یعنی جرم قتل عمدی مقید به نتیجه مجرمانه مرگ قربانی جرم است.

آغاز اختلاف

 در پرونده حاضر، شخصی به نام حسن… شكایتی را به علیه فردی به هویت علی… در دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم مطرح كرده است. شاكی پرونده به اتهام توهین و به‌كار بردن الفاظ ركیك علی مشتكی‌عنه شكایتی را تقدیم مرجع كرده است. شاكی دعوا در شكواییه خود بیان كرده است كه دعوا بنا به مشكلات قبلی خانوادگی شاكی را در خیابان مشاهده و بابت اختلافات سابق به وی توهین و فحاشی كرده است. شاكی ادامه می‌دهد كه با توجه به ای‌كه  با اقدامات زشت ، حیثیت و شرافت خانوادگی وی پایمال شده است، به استناد تقاضای صدور حکم به محکومیت کیفری را به اتهام توهین و استفاده از الفاظ ركیك دارد.

تعقیب در

شكواییه آقای حسن… به دادسرای عمومی و انقلاب حوزه ارتكابی جرم تقدیم می‌شود. پرونده اخیر پس از به ثبت رسیدن توسط معاونت ارجاع، به یكی از شعب از شعبه‌های بازپرسی دادسرا ارسال می‌شود. دفتردار پس از وصول شكواییه آن را ثبت و پرونده را برای ملاحظه محتویات آن نزد بازپرس محترم پرونده ارسال می‌كند. بازپرس پرونده نیز پس از بررسی محتویات پرونده طرح‌شده، دستور احضار دو طرف دعوای كیفری را به دفتردار خود می‌دهد. در ادامه احضاریه توسط مدیر دفتر شعبه بازپرسی تنظیم و برای دو طرف دعوای كیفری ارسال می‌شود. در روز رسیدگی در شعبه بازپرسی هر دو طرف دعوای كیفری حضور پیدا می‌کنند و شاکی پرونده مندرج در شكواییه خود را  مجددا مطرح می‌كند. در مقابل، متهم نیز ارتكاب جرم توهین را از سوی خود نسبت به شاكی پرونده انكار می‌كند اماشاكی دعوا شاهدی را برای اثبات موضوع مجرمانه در جلسه رسیدگی دادسرا حاضر می‌كند. متهم پرونده نیز در دفاع با ذكر اینكه شاهد پرونده از شاگردهای مغازه شاكی است، وی را «جرح» می‌كند.

قبل از پرداختن به ادامه ماجرا باید اصطلاح جرح توضیح داده شود. جرح شاهد عبارت است از فقدان شرایط قانونی شاهد برای صلاحیت داشتن نسبت به ادای شهادت در مرجع قضایی. قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور كیفری مصوب سال 1378 در خصوص شرایط لازم برای شهادت شهود مقرر كرده است: «در مواردی كه قاضی به شهادت شاهد به عنوان دلیل شرعی استناد می‌كند، لازم است شاهد دارای شرایط زیر باشد:

1- بلوغ. 2- عقل. 3- ایمان. 4- طهارت مولد. 5- عدالت. 6 – عدم وجود انتفاع شخصی برای شاهد یا رفع ضرر از وی. 7- عدم وجود دشمنی دنیوی بین شاهد و طرفین دعوا. 8- عدم اشتغال به تكدی‌گری ولگردی. تبصره 1- در مورد عداوت دنیوی چنانچه شهادت شاهد به نفع طرف باشد پذیرفته می‌شود. تبصره 2- در حقوق‌الناس شهادت در صورتی پذیرفته خواهد بود كه به دستور دادگاه صورت گیرد. تبصره 3- كسی كه سابقه فسق یا اشتهار به فساد دارد، چنانچه به منظور ادای شهادت توبه كند تا احراز تغییر در اعمال او و اطمینان از صلاحیت و عدالت وی شهادتش پذیرفته نمی‌شود».

به دلیل این ایراد شاكی، در نهایت بازپرس پرونده دلیلی دیگری برای وقوع جرم از ناحیه مشتكی‌عنه نمی‌یابد و منع تعقیب در پرونده فوق صادر می‌كند. در ادامه مدیر دفتر دادگاه پرونده را همراه با منع تعقیب صادرشده از سوی بازپرس محترم پرونده برای تایید یا رد این نظر، به بخش دادیاری اظهارناظر ارسال می‌كند. در ادامه دادیار اظهارنظر با بررسی محتویات پرونده و با توجه به فقدان دلیل كافی برای تعقیب متهم، با منع تعقیب صادرشده از سوی بازپرس پرونده موافقت می‌كند و پرونده به شعبه بازپرسی بازگردانده می‌شود. پس از آن دفتردار شعبه بازپرسی صادر و تایید شده منع تعقیب را برای شاكی و مشتكی‌عنه ارسال می‌كند.

شاکی پرونده از قرار صادره به دادگاه کیفری شکایت می‌كند. با ارسال پرونده به مجتمع قضایی، پرونده از سوی معاونت ارجاع به یكی از شعب دادگاه‌های كیفری ارسال می‌شود. قاضی دادگاه كیفری نیز پرونده را مطالعه می‌کند و دستور تعیین وقت جلسه رسیدگی را به دفتردار خود می‌دهد. زمان رسیدگی به شاکی و مشتکی‌عنه در قالب یك اخطاریه ارسال می‌شود. در روز جلسه رسیدگی هر دو نفر شاكی و مشتكی‌عنه در جلسه رسیدگی دادگاه حاضر می‌شوند. شاکی باز هم هیچ گونه دلیل و مدرکی مبنی بر اثبات ارتکاب عمل مجرمانه توهین و فحاشی از ناحیه مشتکی‌عنه به دادگاه محترم كیفری ارایه نمی‌كند.

در نهایت دادگاه كیفری ضمن ختم رسیدگی به پرونده فوق، خود را به شرح زیر صادر می‌كند:

«در خصوص شکایت شاكی آقای حسن به طرفیت آقای جلال با موضوع توهین، با توجه به شکایت ایشان از قرار صادره از دادسرا در این خصوص، با عنایت به عدم ارایه دلیل قابل اتکا و همچنین انکار مشتکی‌عنه دادگاه اعلام می‌دارد كه اعتراض شاکی نسبت به قرار منع تعقیب دادسرای عمومی و انقلاب، مستند به هیچ‌گونه دلیل و مدرک قانونی و قابل پذیرش نمی‌باشد و قرار معترض‌عنه نیز وفق موازین قانونی صادر شده است و عینا تایید و استوار می‌شود. دادگاه رای صادره را قطعی اعلام می‌دارد.»

تحلیل پرونده

در پرونده فوق شاكی دعوا هیچ دلیل محكمه‌پسندی برای وقوع جرم توهین از ناحیه مشتكی‌عنه ارایه نكرده بلكه به صرف یك شهادت اكتفا كرده است. شاهد حاضرشده نیز با توجه به اینكه از خادمان شاكی است، از لحاظ قانونی شهادت وی پذیرفته نیست و به درستی مشتكی‌عنه به این موضوع ایراد كرده است.

در ضمن توهین باید طوری باشد كه به طور متعارف، رفتار توهین‌آمیز منجر به هتك حیثیت شخص شود. گفتنی است مستند رای منع تعقیب، ماده 3 قانون اصلاح قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب مصوب سال 1381 است.

72/100 امتیاز، از 12 رای
 
به نظر شما این مطلب جالب، مفید یا آموزنده بود؟

نظر خود را با ما در میان بگذارید

۴ دیدگاه

    پاسخ دادن زینلی:

    مطلب خوبی بود که کمتر به اون توجه میشه. متشکرم
    سال نو مبارک. موفق باشید- جعفر زینلی

    پاسخ دادن ویج ایران:

    سلام. با تشکر از نظر لطفتون. شما هم وبلاگ بسیار خوبی دارید. تبریک میگم. سال خوب و پرباری برایتان آرزومندم

    پاسخ دادن مجید حسینی زیدانلو:

    مرسی عزیزان من

    پاسخ دادن ویج ایران:

    از نظر لطف شما سپاسگزاریم. خواهشمندم این وب سایت را به دوستان خود نیز پیشنهاد نمایید